Het beeld van de gevangene en de gedeporteerde

De “vreemdeling” die in Frankrijk gedeporteerd werd is een anonieme persoon. Verbod te fotograferen, alles werd gecensureerd. De Duitse pers zwijgt ook in alle talen over wat er in de kampen met de geïnterneerde burgers gebeurd. De enige krant die wat informatie gaf was de Gazette des Ardennes. Het is dus een beeld dat maar langzaam naar voren komt.

Door de artikels in de pers komen we meer te weten over de gedeporteerde arbeiders. In Lille is dat overduidelijk het geval: de pers vermeldt nieuwe slachtoffers van de Duitse wreedheden door nadruk te leggen op het lot van de vrouwen, die kwetsbaarder zijn tegenover de soldatenen onschuldige slachtoffers van de oorlog zijn. En de deportatie van Lille werd vlug als de “deportatie van de Lilloises” bestempeld.

In Frankrijk, beter laat dan nooit, werd er op 14 maart 1936 een wet gestemd die hulde brengt aan de gevangene burgers en gedeporteerden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dit gaat over meer dan 100 000 personen maar er werd geen schadevergoeding voorzien. De soldaten die stierven voor hun vaderland ontvingen meer eerbetoon. In België is het de gedeporteerde burger zelf die moet bewijzen dat hij niet voor de Duitsers heeft gewerkt. Dit is de voorwaarde om een vergoeding te kunnen bekomen.

Loading, please wait...
  • Forain Jean-Louis (1852-1931), De deportaties van Noord-Frankrijk, 1916, lithografie, coll. Historial de la Grande Guerre, Péronne © Y. Medmoun

    Jean-Louis Forain verwijst naar de deportatie van gegijzelde burgers naar Duitsland in december 1916. Zij worden gebruikt door de Duitse autoriteiten om Frankrijk onder druk te zetten. Duitsland is sinds het begin van de oorlog in onderhandeling met Frankrijk over het lot van de Duitse burgers die in Franse kampen gevangen zitten.

  • Boutry Edgar (beeldhouwer, 1857-1938), Alleman Jacques (architect, 1882-1945), Monument voor de inwoners van Lille, © Daniel Rapaich, Ville de Lille

    Dit monument, ingehuldigd in 1927, is gewijd aan de inwoners van Lille, soldaten en burgers. Een bas-reliëf met de naam "De gevangenen" vertegenwoordigt de gedeporteerde bevolking.

  • Medaille van de gevangen, gedeporteerde en gegijzelde burgers van de Grote Oorlog, eerste kwart van de 20ste eeuw, brons, Caverne du Dragon-Musée du Chemin des Dames, Aisne

    Op deze medaille staat een vrouw, geketend aan de rechterarm, die het hoofd bukt en met de linkerhand een fakkel loslaat, symbool van het huis dat ze moet verlaten. Op de achtergrond zien we de nog rokende puinhopen.

Les déportations du Nord. Ce n’est pas encore ça qui vous fera prendre Verdun !monument voor de inwoners van LilleMedaille van de gevangen, gedeporteerde en gegijzelde burgers van de Grote Oorlog