Deportatie en arbeid

Het Duitse leger verplaatst de burgers over meer of min lange afstanden om verschillende taken uit te voeren. De term deportatie wordt veel gebruikt voor dit type van gedwongen verplaatsingen.

Zo ontstaan er in Roubaix in het begin van 1916 rellen, te wijten aan de voedselcrisis. Als antwoord zenden de Duitse overheden arbeiders van het departement Nord naar de departementen van de Somme, de Aisne en de Ardennes. Maar dank zij de internationale kritiek wordt deze vorm van deportatie vlug stopgezet. Trouwens de ganse organisatie loopt op niets uit: de 25 000 arbeiders die niet op de hoogte waren van landbouw, keren terug naar huis in 1916.

Omdat er te weinig vrijwilligers geworven worden (12.000 mannen in 1916) en omdat de fabrieken moeten werken, stuurt het bezettingsleger ook Belgen naar Duitsland of naar de Bataljons voor burgerarbeiders (ZAB) in het bezette Frankrijk. Deze gedeporteerden worden vergeleken met de oorlogsgevangenen en ze hebben het zwaar te verduren; meer dan 2% sterven van ziekte en uitputting. En ook daarvoor werd er op internationaal niveau geprotesteerd. 600.000 Belgen werden gedeporteerd naar Duitsland en 60.000 naar het deel van Frankrijk dat bezet was.

Loading, please wait...
  • Uitroeien van coloradokevers voor 1918, eerste kwart van de 20ste eeuw, foto, collectie Familistère de Guise, Aisne

    Vrouwen en kinderen werken in een veld.

  • ZAB-armband, eerste kwart van de 20ste eeuw, stof, Caverne du Dragon-Musée du Chemin des Dames, Aisne

    Het ZAB, Zivilarbeitersbataillon, strafregiment, wordt geïntroduceerd op 20 oktober 1916 en is bestemd voor werkweigeraars, burgers die voor de Duitse overheden weigeren te werken. Zij dragen een rode armband. Hier gaat het om Zivilarbeitersbataillon nr. 6.

  • Franse gedeporteerde vrouwen met wascorvee, 1914-1918, Duitse ansichtkaart, coll. Departementale archieven van Noord Lille Frankrijk – nummer 30 Fi 14-18/317

    In de Duitse gevangeniskampen moeten de burgers ook allerlei taken uitvoeren. Hier doen de vrouwen de was in een wasplaats.

Uitroeien van coloradokevers voor 1918ZAB-armbandFranzösische Frauen beim Waschen in einer Waschanstalt