Het beeld van de vluchteling

Het woord “vluchteling” kan op verschillende wijzen uitgelegd worden: "(...) de geëvacueerde, de bewoners van de gemeenten door de vijand onder vuur genomen,en de vluchtelingen afkomstig uit andere landen (...)".

De pers legt de klemtoon op het onzekere van die woordenschat en toont grootschalig beelden van de armoede van de bevolking en fotos van de moeilijke situatie waarin de mensen leefden. De fotos leggen de nadruk op de lange rijen karren waarop de bevolking al hun bezittingen opstapelde.

Vanaf maart 1915 zal het beeld van de gerepatrieerde evolueren. Toen begon men de gerepatrieerde te beschouwen als burgers die onder het Duitse juk geleden hebben en erover kunnen getuigen. Zo legt men de nadruk op hun vaderlandsliefde, net alsof een scheiding van meerdere jaren hun nationaliteitsgevoel zou kunnen verminderd hebben. De kinderen waaien met driekleurige vlagjes en de volwassenen zingen de Marseillaise. Aan de andere kant doet de Duitse pers alles wat mogelijk is om die mooi beelden in twijfel te trekken en zij legt de nadruk op de vele administratieve beslommeringen, het gebrek aan samenhorigheid en de hoge kosten van het levensonderhoud.

En inderdaad, de gerepatrieerde, net zoals de vluchtelingen, worden vaak beschouwd als personen die ver van hun thuis een nieuw leven opbouwen. In vele gevallen wordt de vluchteling met argwaan bekeken, als een “vreemdeling” en zelfs soms als een klaploper beschouwd.

Loading, please wait...
  • Ieperling vlucht weg uit de gebombardeerde stad, foto uit "Panorama de la Guerre", boek 2, 1914, Caverne du Dragon-Musée du Chemin des Dames, Aisne

    Volgens de legende zijn ze enkel omwille van de kinderen vertrokken: "En zo vertrekken we, overtuigd op Franse bodem onderdak, werk en broederlijke hulp te vinden ...". Na de Duitse invasie van 1914 vestigen veel Belgische vluchtelingen zich voor de duur van het conflict in Normandië of in de Parijse regio.

  • Steinlen Théophile-Alexandre (1859-1923), Een convooi met vluchtelingen doorkruist een portiek onder het toezicht van Duitse soldaten, eerste kwart van de 20ste eeuw, lithografie, coll. Historial de la Grande Guerre, Péronne © Y. Medmoun

  • Dumas A. Dick, Gerepatrieerde luisteren naar la Marseillaise, 1917, potlood op papier, coll. Historial de la Grande Guerre, Péronne © Y. Medmoun

Ieperling vlucht weg uit de gebombardeerde stadEen convooi met vluchtelingenGerepatrieerde luisteren naar la Marseillaise