De reis

De Chinese arbeiders vertrekken uit de havens van Tianjin, Shanghai, Pukou, Hong Kong, Weihai en Qingdao (Tsingtao), omdat ze voornamelijk in de provincie Shandong (een kustprovincie in Oost-China) worden gerekruteerd. Vanuit deze laatste havenstad vertrekt de meerderheid van de arbeiders, omdat dit het eindpunt is van de voormalige Duitse spoorweg. In de haven aangekomen worden alle Chinese arbeiders, ongeacht hun afkomst, in de ruimen van de schepen geladen. Soms wordt er westwaarts gereisd via het Suezkanaal, soms oostwaarts via het Amerikaanse continent. Als neutrale partij in de oorlog ziet Amerika liever geen transporten van Chinese arbeiders over haar grondgebied passeren. Wanneer dit toch gebeurt, vindt dit in het diepste geheim plaats.

De alternatieve route loopt dwarsdoor Canada. In dat geval worden de Chinezen meteen na aankomst van het schip even in quarantaine gehouden, waarna ze op de trein worden gezet. De arbeiders hebben geen toestemming het grondgebied te betreden van de landen die ze aandoen.

Op het schip brengen de arbeiders de gehele reis in het ruim door. Alleen tolken hebben af en toe het recht om het schip te verlaten en de havens te verkennen. Zo leren zij een nieuwe wereld kennen.

Loading, please wait...
  • Chinese arbeiders bij het verlaten van de haven van Weihai, 1918, foto, Stadsarchief van Weihai-Sir James Stewart Lockhart Collection, Weihai

    In de mess werd deze avond verteld dat de koelies niet weten en zich niet afvragen waar ze naartoe gaan. Omdat hen werd verzekerd dat zij niet aan gevechtsacties aan het westelijk front zullen deelnemen, gaan zij opgewekt op pad, zoals mannen op een of ander mooi avontuur, onbekommerd over hun bestemming, zolang zij maar fatsoenlijk voedsel en kleren krijgen.” Daryl Klein, 2nd Luitenant in het CLC, januari 1918.

  • Vracht met koelies in Weihai, foto uit het boek van Ellen N. LaMotte, "Peking Dust", New York, 1919

    De Chinese arbeiders, of koelies, worden soms letterlijk als vee opeengepakt.

  • Een kaart die de verschillende routes beschrijft die werden gebruikt om Europa te bereiken; de kaart is een uittreksel uit het boek van Xu Guoqi, "De samenkomst van twee beschavingen: onderzoek over de Chinese arbeiders in Frankrijk tijdens de Eerste Wereldoorlog", Foreign Intercontinental Press, 2007, 151 p.

    Terwijl vele contingenten oostwaarts reisden en via Canada de Atlantische oceaan overstaken, werden andere Chinese contingenten via het Panamakanaal getransporteerd of westwaarts via het Suezkanaal of rond de Kaap de Goede Hoop.

Chinese arbeiders bij het verlaten van de haven van WeihaiChinese arbeiders in het ruim van een bootEen kaart die de verschillende routes beschrijft die werden gebruikt om Europa te bereiken