De stad Cassel, gelegen op de top van één van de Vlaamse heuvels (136 meter hoog), betrekt een strategische positie. Op ongeveer 40 km in het Oosten bevindt Ieper zich in het hart van gewelddadige gevechten, heel de oorlog lang. Hoewel Cassel een stad is van gemiddelde omvang, wordt de stad het hart van een sector en worden er talrijke faciliteiten gevestigd. De stad onthaalt hoge Franse en Britse militaire officieren, die de acties van de geallieerde legers in deze zone coördineren.

Op 24 oktober 1914, wanneer de slag om de IJzer (17-31 oktober 1914) volop woedt, vestigt generaal Ferdinand Foch (1851-1929) er zijn hoofdkwartier. Hij wordt belast met de coördinatie van de geallieerde legers in het Noorden. Foch, die tot dan toe gestationeerd is in Doullens (Somme), besluit om zich naar het Noorden te verplaatsen, terwijl de legers van de Entente (Frankrijk, het Russische en Britse rijk) en die van de Alliantie (de Centrale mogendheden) de 'race naar de zee' zijn gestart. Dat is het moment wanneer de strijdende partijen opnieuw naar de Noordzee trekken om elkaar te proberen omsingelen, nadat de Duitse opmars in de Slag bij de Marne is stopgezet. Deze bewegingen zijn bedoeld om de vijand te omsingelen. De Duitsers proberen hiermee het offensief opnieuw te starten, terwijl de geallieerden de invasie proberen stop te zetten.

Door te kiezen voor Cassel, wil Foch zich dichterbij het Grote Britse Hoofdkwartier in Saint-Omer (Pas-de-Calais) vestigen, dat op dat moment onder het bevel staat van Sir John French (1852-1925). Hij installeert zijn kantoor op de eerste verdieping van het Hôtel de la Noble-Cour op de Grand Place. Onder de verantwoordelijkheid van zijn stafchef, kolonel Weygand, bevinden zich 23 officieren. Op initiatief van generaal Henry Wilson wordt snel een samenwerking met het Britse leger op poten gezet. Generaal Foch verlaat Cassel in juni 1915.

Op die dag wordt een Brits hoofdkwartier in Cassel gevestigd. Dat wordt aangevoerd door generaal Herbert-Charles Plumer (1857-1932). Zijn kantoren zijn gevestigd in het Casino. De getuigenissen van tijdsgenoten vermelden de transformatie van het stadhuis in een detentiecentrum voor Duitse gevangenen, waar deze ook worden ondervraagd. In 1917 vestigt zich ten slotte opnieuw een Franse missie in Cassel.

Tijdens heel de oorlog hebben de militairen in deze stad dus contact met de burgers die ondanks de nabijheid van het front niet zijn vertrokken. Zij hebben goede herinneringen aan de aanwezigheid van de persoon die later maarschalk Foch zal worden. Ook al wordt de Britse aanwezigheid niet altijd positief ervaren, zien er geheime verhoudingen het licht. Een beroemd Brits soldaat herinnert zich levendig zijn verblijf in Cassel. Zijn naam is William Orpen (1878-1931), een kunstschilder waarvan de werken die de Vlaamse stad uitbeelden momenteel bewaard worden in het Imperial War Museum (Londen). Een van zijn werken getuigt van de relaties, soms vriendschappelijk, soms intiem, tussen burgers en militairen. Orpen schept in zijn memoires het volgende beeld van het Hôtel du Sauvage in Cassel: "Het kleine Hôtel Sauvage ... was elke nacht boordevol – het merendeel waren soldaten uit de Boog[de Ieperboog], die er enkele uren kwamen doorbrengen om te eten, te drinken, piano te spelen en te zingen; om hun ellende voor een ogenblik te vergeten(...)".

Loading, please wait...
  • Descamps Henri-Maurice (1878-1965), 1914: generaal Foch, kolonel Weygand, luitenant Tardien en kapitein Fournier in gesprek in Cassel, 1914, glasplaat, Fonds photographique patrimonial Descamps – Ville de Cassel

  • Descamps Henri-Maurice (1878-1965), Britse officieren, eerste kwart van de 20ste eeuw, glasplaat, Fonds photographique patrimonial Descamps – Ville de Cassel

  • Orpen William (1878-1931), The courtyard, Hotel Sauvage, Cassel, Nord, 1917, ©Imperial War Museums (Art. IWM ART 2992), Londres

  • Descamps Henri-Maurice (1878-1965), Un cortège de soldats indochinois sur la Grand Place de Cassel au début de l’année 1919, 1919, photographie, © Cassel, musée départemental de Flandre

    À l’issue du conflit, les soldats ne sont pas tous immédiatement démobilisés. Cette procédure prend plusieurs mois. Anciens combattants et civils continuent donc à se côtoyer, comme ici, à Cassel, à l’occasion d’une célébration (probablement le Nouvel An chinois).

Generaal FochBritse officierenThe courtyard, Hotel SauvageStoet Indo-Chinese soldaten